اندکی تامل در مفهوم ژئوپلیتیک / ژئوپلیتیک از چه می گوید؟

برای ورود به بحث ابتدا جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک را تعریف می کنیم،بدون آنکه به یک بررسی تاریخی در این زمینه بپردازیم.به طور خلاصه باید گفت که جغرافیای سیاسی علمی است که نقش سیاست را در جغرافیا بررسی می کند،در حالی که علم ژئوپلیتیک به بررسی نقش عوامل محیط جغرافیایی در سیاست می پردازد.از زمان عنوان شدن واژه ژئوپلیتیک،معنای تقابل قدرت با یک سرزمین و انسان هایی که در آن سکونت دارند مطرح بوده است و خلاصه اینکه این واژه نقشی بسیار اساسی در تولید قدرت داشته است.برای آگاهی بیشتر مفاهیمی از این واژه در منابع مختلف ذکر می شود.

در فرهنگنامه فرانسوی روبر(1965)درباره واژه ژئوپلیتیک آمده است:

ژئوپلیتیک علمی است که به مطالعه روابط بین داده های طبیعی ،جغرافیا و سیاست حکومت ها می پردازد.

در فرهنگنامه لاروس(1962) چنین تعریف شده است:مطالعه روابطی که هر کشور به وسیله آن سیاست هایش را با قوانین طبیعی به هم پیوند می زند و در این پیوند قوانین طبیعی از عوامل دیگر،تعیین کننده ترند.

سائول بی.کوهن در کتاب خود با عنوان جغرافیا و سیاست در جهان تقسیم شده(1973) نوشت :عصاره ژئوپلیتیک مطالعه روابطی است که میان سیاست بین المللی،قدرت و مشخصات جغرافیایی برقرار می شود.

ما با نگاهی ژرف به این تعاریف به یک نتیجه کلی می رسیم و آن این است که این علم با منابع گوناگون می خواهد این مطلب را بیان کند که اولا قدرت عامل مهمی در سیاست و روابط بین الملل است و منابع تولید قدرت نیز گوناگون،ولی اگر ما بتوانیم برای ورود به صحنه ی سیاسی بین المللی بازاری،به قدرتی دست یابیم که دارای منبع و منشا جغرافیایی باشد در واقع وارد حیطه ی ژئوپلیتیک شده ایم.دگرگونی هایی که بعد از فروپاشی شوروی سابق در جهان به وجود آمد این علم را نیز متحول کرده و امروزه صحبت از ژئوپلیتیک مدرن یا اصطلاحا ژئو پلی نومی است که در واقع ترکیبی نو است از ژئوپلیتیک با همه ی پیچیدگی هایش ،سیاست با همه ویژگی های خود و سرانجام اقتصاد که روز به روز ابعاد و عملکردهایش جهانی تر می شود.

تعریفی که در این برهه از زمان می توانیم از ژئوپلیتیک به دست دهیم این است: ژئوپلیتیک عبارت است از درک واقعیت های محیط جغرافیایی به منظور دستیابی به قدرت ،به نحوی که بتوان در بالاترین سطح وارد بازی جهانی شد و منافع ملی و حیات ملی را حفظ کرد؛به عبارت دیگر ژئوپلیتیک عبارت است از :علم کشف روابط محیط جغرافیایی و تاثیر آن بر سرنوشت سیاسی ملل.

مطالب بیان شده برگرفته شده بود از کتاب ((ژئوپلیتیک در قرن بیست و یکم)) نوشته ی دکتر عزت الله عزتی(استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات) 

/ 0 نظر / 44 بازدید